صورت جریان وجوه نقد یا صورت جریان‌های نقدی (Cash Flow Statement)

صورت جریان وجوه نقد (نقدینگی) یکی از مهمترین صورت‌های مالی، در حسابداری است که با دریافت‌ها و پرداخت‌های نقدی سر وکار داشته و وضعیت ورودی و خروجی نقدی یک شرکت را در بازه زمانی (در طول یک دوره مالی) مشخص نشان می‌دهد. در واقع بیانگر آن است که منابع نقدی یک کسب و کار چگونه بدست می‌آید و در چه بخش‌های صرف می‌شود. به عبارت دیگر این گزارش، جریان‌های ورودی و خروجی وجه نقد به شرکت مشخص شده و میزان تغییرات در آنها نشان داده می‌شود.

اهمیت تهیه صورت جریان وجوه نقد :

با استفاده از صورت جریان وجوه نقد می‌توان به ارزیابی شرکت در موارد زیر پرداخت :

• ارزیابی توانایی پرداخت بدهی ها و انجام تعهدات مالی توسط شرکت در آینده

• بررسی و اطلاع از نحوه گردش مالی (نقدینگی)، سلامت مالی (کمک به کشف تخلف و جلوگیری از اشتباهات)و انعطاف‌پذیری مالی شرکت (هرچقدر نقدینگی بالاتر باشد، انعطاف پذیری سازمان هم بیشتر است)
• ارزیابی توانایی شرکت در ایجاد نقدینگی (جریان نقد) و بررسی ریسک‌های سرمایه‌گذاری
• تشخیص مشکلات بالقوه در مدیریت جریان نقدینگی و برنامه‌ریزی جریان‌های نقدی آتی در شرکت
• صورت نشان‌دهنده کیفیت سود تحصیل شده توسط واحد تجاری
• ارزیابی آثار رویدادهای غیرنقدی مربوط به فعالیت‌های سرمایه‌گذاری و تأمین مالی.

هدف از تهیه صورت جریان وجوه نقد چیست؟

صورت جریان وجوه نقد نسب به دیگر صورت‌های مالی اطلاعات جزیی‌تری از اطلاعات مالی و عملیاتی شرکت در اختیار مدیران و سهامداران قرار می‌دهد، ولی به صورت کلی، هدف از تهیه صورت جریان وجوه نقد شفافیت و آگاهی‌بخشی درباره جریان وجوه نقد شرکت است و به نوعی نشان‌دهنده این است که دارایی‌های نقد شرکت در چه بخش‌هایی صرف‌ شده و یا از چه محلی حاصل شد‌ه است. برای مثال، با کمک این صورت مالی می‌توان متوجه شد که افزایش وجه نقدی که در ترازنامه نشان‌داده می‌شود و یا افزایش سودی که در صورت سود و زیان ثبت‌شده از چه محلی حاصل‌شده و به‌نوعی صورت جریان وجوه نقل پل ارتباطی بین صورت سود و زیان و ترازنامه شرکت است. البته باید به این نکته توجه داشته باشید جریان وجوه نقد برای هر شرکت با توجه به نوع فعالیت‌هایی که دارد می‌تواند با شرکت‌های دیگر متفاوت باشد؛ برای مثال یک شرکت تولیدی به دلیل اینکه خرید مواد اولیه دارد صورت گردش وجوه نقد متفاوتی نسبت به شرکت‌های بازرگانی و سرمایه‌گذاری دارد.

تفاوت ترازنامه، صورت سود و زیان و صورت جریان وجوه نقد چیست؟

ترازنامه، صورت سود و زیان و صورت جریان وجوه نقد هر سه از صورت‌های مالی اصلی یک نهاد مالی تلقی می‌شوند. اگرچه این سه شامل برخی از اطلاعات مالی یکسان ازجمله درآمدها، هزینه‌ها و سودها هستند، اما تفاوت‌های مهمی بین آنها وجود دارد. ترازنامه دارایی‌ها، بدهی‌ها و حقوق صاحبان سهام شرکت را در یک مقطع زمانی خاص گزارش می کند. در حالی که سود و زیان به بررسی وضعیت عملکرد شرکت در طی یک دوره زمانی می‌پردازد و بر مبنای تعهدی تهیه می‌شود. همچنین صورت جریان وجوه نقد پل ارتباطی بین این دو صورت مالی بوده و تبادلات و جریانات نقدینگی شرکت را در طی بازه تهیه صورت‌های مالی نشان می‌دهد و بر مبنای نقدی تهیه می‌شود تا جریان وجوه نقد شرکت در هر لحظه قابل‌ رصد باشد . از آنجا که صورت سود و زیان بر مبنای حسابداری تعهدی است، ممکن است سود خالص جریان نقد عملیات را به‌خوبی نشان ندهد و گاهی ممکن است شرکت سود خالص و رو به رشد داشته باشد؛ ولی به دلیل عدم توانایی در ایجاد جریان نقد دچار مشکلات اساسی و ورشکستگی شود که برای رفع این مشکلات از صورت گردش وجوه نقد استفاده شده است.

ارتباط سه صورت مالی تزارنامه، صورت جریان وجوه نقد و صورت سود و زیان :

ترازنامه نقطه شروع و پایان وضعیت مالی است. تغییرات ترازنامه از طریق صورت جریان وجوه نقد قابل پیگیری است.

صورت سود و زیان تاثیر عملکرد مالی (سود و زیان) را بر وضعیت نقدی و سرمایه‌گذاری شرکت نشان می‌دهد.

جریان وجوه نقد ارتباط صورت سود و زیان ( سود حسابداری) با ترازنامه ( نقدینگی واقعی) را توضیح می‌دهد.

نکات کلیدی در تهیه صورت جریان وجوه نقد :

• همخوانی با ترازنامه : موجودی نقد در صورت جریان وجوه نقد باید با تغییرات موجودی نقد در ترازنامه مطابقت داشته باشد.
• تاکید بر نقدینگی واقعی : صورت مالی جریان وجوه نقد فقط معاملات نقدی را در نظر می ‌گیرد و گزارش می‌دهد.
• انجام مقایسه : تجزیه و تحلیل به منظور ارائه دیدگاه‌ مفید درباره سلامت مالی شرکت

1. بررسی صورت جریان وجوه نقد را نسبت به دوره‌های قبلی همان شرکت
2. بررسی صورت جریان دو شرکت موجود در یک صنعت که بایستی عملیات اصلی دو شرکت تا حدود زیادی شبیه یکدیگر باشد.

تحلیل صورت جریان وجوه نقد :

با توجه به صورت جریان وجوه نقد می توان تحلیل نمود که :

1. اگر فعالیت‌های عملیاتی و سرمایه گذاری منفی بوده اما فعالیت‌های تامین مالی در نهایت به عدد مثبتی رسیده باشد، نشان از شرایط نامطلوب شرکت دارد. این بدین معنی است که :

• شرکت از محل فعالیت‌های عملیاتی خروجی نقدینگی داشته است.
• شرکت همزمان در حال سرمایه گذاری است به همین دلیل پرداخت‌هایی که در این زمینه انجام داده منجر به منفی شدن این طبقه از صورت جریان وجوه نقد شده است.
• علاوه بر دو مورد فوق، شرکت در حال استقراض کردن نیز هست. به طور کلی شرایط چنین شرکتی در کوتاه مدت نامطلوب است اما اگر سرمایه گذاری‌های شرکت موفقیت‌آمیز باشد، وضعیت آن بهبود می‌یابد.

2. اگر فعالیت‌های عملیاتی و تامین مالی منفی بوده اما فعالیت‌های سرمایه گذاری مثبت باشد، شرکت از نظر جریان‌های نقدینگی دچار مشکل شده است. در این حالت ورودی نقدینگی از محل درآمدها و استقراض وجود نداشته و شرکت جهت تامین منابع نقدی به واگذاری و فروش دارایی‌ها و سرمایه گذاری‌های خود اتکا کرده است.
3. مثبت شدن فعالیت‌های عملیاتی و تامین مالی و منفی شدن فعالیت‌های سرمایه گذاری به معنای ورود نقدینگی به شرکت از دو محل فعالیت اصلی شرکت و استقراض است. این شرکت احتمالا در حال استفاده از فرصت‌های سرمایه گذاری بوده و در آینده سودآور خواهد بود.
4. مثبت شدن فعالیت‌های عملیاتی و سرمایه گذاری و منفی شده فعالیت‌های تامین مالی بدین معناست که احتمالا کاهش ورود نقدینگی از محل فعالیت اصلی، شرکت را وادار به واگذاری سرمایه گذاری کرده است. در چنین شرایطی توانایی شرکت در بازپرداخت وام کمتر می‌شود.
5. اگر هر سه مورد مثبت باشند، ورودی جریان نقد از هر سه محل افزایش یافته است. در این حالت شرکت ممکن است برنامه خاصی برای این حجم از نقدینگی مانند ایجاد یک طرح توسعه‌ای، سرمایه گذاری بزرگ، کاهش سرمایه و یا بازپرداخت بدهی بلند مدت را داشته باشد.
6. اگر هر سه مورد منفی باشند، جریان نقدی شرکت از هر سه در حال خروج است. در صورت ادامه این وضعیت، سرمایه گذاری بر روی سهام این شرکت در چنین شرایطی بسیار پر ریسک خواهد بود.
7. مثبت شدن فعالیت‌های عملیاتی و منفی شدن دو فاکتور دیگر، بهترین حالت صورت جریان وجوه نقد است. این شرایط بدین معنی است که شرکت در حال سرمایه گذاری و بازپرداخت بدهی‌های خود است. در عین حال جریان نقدی ورودی از فعالیت‌های عملیاتی منابع مورد نیاز برای رشد و ادامه فعالیت شرکت را میسر خواهد کرد.

ساختار و استاندارد تنظیم صورت جریان وجوه نقد :

مشخص است که تهیه و تنظیم صورت جریان وجوه نقد چه برای تحلیل و چه برای روش اصولا باید طبق استاندارد حسابداری مشخص و معین باشد و از سرفصل‌های استاندارد حسابداری استفاده کرد. طبقه بندی جریان‌های نقدی و نحوه ارائه صورت جریان وجوه نقد و ترتیب آن در استاندارد آماده است. طبق استاندارد حسابداری شماره ۷ کمیته استانداردهای بین‌المللی حسابداری، جریان‌های ورودی و خروجی وجوه نقدی در قالب سه بخش فعالیت‌های عملیاتی، فعالیت‌های سرمایه‌گذاری و فعالیت‌های تامین مالی طبقه‌بندی می‌شوند.

نحوه طبقه بندی صورت جریان وجوه نقد

موارد زیر در صورت جریان‌های نقد به نمایش در می‌آیند :

1- جریانات نقدی ناشی از فعالیت‌های عملیاتی (Cash Flow from Operating Activities)

اولین قسمت صورت جریان ‌های نقدی، وجوه نقد ناشی از فعالیت‌های عملیاتی را شامل می‌شود که مستقیماً با کسب و کار اصلی شرکت و تولید کالاها و خدمات مرتبط با امور تجاری روزمره هستند. این فعالیت‌ها شامل تولید و فروش کالا برای شرکت ای تولیدی، ارائه خدمات برای شرکت‌های خدماتی و سرمایه‌گذاری‌های یک شرکت سرمایه‌گذاری می‌شود. در تعیین سود یا زیان عملیاتی، باید جریان نقدینگی و میزان آن مشخص بوده و تمامی فعالیت‌های عملیاتی را با در نظر گرفتن ورودی و خروجی نقدینگی شناسایی شود. کارهای زیر می‌تواند به عنوان مثالی از فعالیت‌های عملیاتی در نظر گرفته شود :

• دریافت‌های نقدی حاصل از فروش محصولات یا ارائه خدمات
• دریافت‌های نقدی حاصل از حق الزحمه، حق امتیاز، کارمزد و سایر درآمدهای عملیاتی
• پرداخت‌های نقدی به فروشندگان کالا و خدمات
• پرداخت‌های نقدی به کارکنان واحد تجاری یا از جانب آن‌ها
• دریافت‌ها و پرداخت‌های نقدی یک شرکت بیمه بابت حق بیمه‌ها، خسارت‌ها، مستمری‌ها و سایر پرداخت‌های بیمه‌ای
• دریافت‌ها و پرداخت‌های مرتبط با قراردادهای منعقد شده با اهداف تجاری و عملیاتی
• پرداخت‌های نقدی بابت مزایای پایان خدمت کارکنان و هزینه سازماندهی مجدد

اول : مواردی که می‌بایست اضافه گردند :

1. 1. کاهش در حساب‌های دریافتنی
   2. کاهش موجودی‌ها
   3. افزایش حساب‌های پرداختنی

دوم : مواردی که می‌بایست کسر شوند :

1. 1. افزایش حساب‌های دریافتنی
   2. کاهش حساب‌های پرداختنی
   3. افزایش دادن موجودی‌ها.

سوم : تعادل برای اقلام عملیاتی درترازنامه :

الف)‌ افزودن یا کاهش در دارایی‌ها

ب) افزودن یا کاهش در بدهی‌های مربوط به عملیات.

چهارم : تعادل در باب درآمد‌ها و هزینه‌های غیرعملیاتی.

پنجم : تعدیلات سنواتی تأثیرگذار بر اقلام جاری. بدهکار = خارج شدن پول نقد. بستانکار = وارد شدن پول نقد.

الف) اگر به صورت نقد باشد، ورودی یا خروجی وجه نقد خواهد بود. ب) در غیر این صورت، تأثیر آن بدین‌وسیله خنثی خواهد شد.

ششم : سایر تعدیلات این مورد در مواقعی اتفاق می‌افتد که حساب‌های عملیاتی با دیگر سرفصل‌ها درگیر شود.

تعدیلات :

• هزینه مالیات بر درآمد
• هزینه‌ی مالی
• خالص افزایش ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان
• استهلاک دارایی‌های غیرجاری
• سود سهام
• سود فروش دارایی‌های بلندمدت

تغییرات سرمایه در گردش:

• افزایش (کاهش) دارایی‌های عملیاتی به صورت کاهند‌ه ( فزاینده) گزارش می‌شود.
• افزایش (کاهش) بدهی‌های عملیاتی به صورت فزایند‌ه (کاهنده) گزارش می‌شود.

2- مالیات بر درآمد (تنها دارای جریان خروجی است)

مالیات بر درآمد هم منحصراً در صورت گردش وجوه نقد شرکت‌های خدماتی و سرمایه‌گذاری به صورت جداگانه آورده می‌شود. جریان‌های نقدی که با مالیات بر درآمد مرتبط است برای کاربران صورت‌های مالی، اهمیت فراوانی دارد. مجموع جریان‌های نقدی که ناشی از مالیات بر درآمد است در سرفصل جداگانه‌ای در صورت جریان وجوه نقد، منعکس می‌شود.

مالیات بر درآمد پرداختی = ذخیره مالیات در آغاز دوره + پیش‌پرداخت مالیات انتهای دوره + مالیات دوره جاری – ذخیره مالیات پایان دوره – پیش‌پرداخت مالیات ابتدای دوره + تعدیلات سنواتی تأثیرگذار – تعدیلات سنواتی بدون اثر

3- جریانات نقدی ناشی از فعالیت‌های سرمایه‌گذاری (Cash Flow from Investing Activities)

فعالیت‌های سرمایه‌گذاری در صورت جریان وجوه نقد شامل هرگونه فعالیت شرکت در زمینه سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت و بلندمدت، دارایی‌های ثابت مشهود، دارایی‌های نامشهود که منجر به ورود و خروج نقدینگی شده، می‌شود. به عبارت دیگر، این فعالیت‌ها شامل خرید و فروش دارایی‌ها، سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار و اعطای وام به دیگران است. فعالیت‌های سرمایه‌گذاری شامل خرید دارایی‌های ثابت مانند زمین و ساختمان و یا سرمایه‌گذاری‌های بلند مدت می‌تواند بشود. جریان نقد ناشی از فعالیت‌های سرمایه‌گذاری همچنین شامل جریان‌های مربوط به تحصیل و فروش سرمایه‌گذاری‌های کوتاه ‌مدت، بلندمدت، وجوه در ارتباط با دارایی‌های ثابت مشهود و نامشهود و همچنین پرداخت و وصول تسهیلات اعطایی به اشخاص مستقل از واحد تجاری می‌شود. این اطلاعات به تحلیلگران و سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تا بفهمند شرکت چگونه از منابع مالی خود برای سرمایه‌گذاری استفاده می‌کند و چه میزان نقدینگی از این فعالیت‌ها به دست می‌آورد یا از دست می‌دهد.

وجوه پرداختی برای تحصیل = حساب‌های پرداختنی در آغاز دوره + افزودن دارایی ثابت – حساب‌های پرداختنی در انتهای دوره. وجوه دریافتی برای فروش = سود (زیان) حاصل واگذاری + کاستن دارایی ثابت (ارزش دفتری) + حساب‌های دریافتنی مربوط به آغاز دوره – حساب‌های دریافتنی مربوط در انتهای دور

​​​​​​​4- جریانات نقدی ناشی از فعالیت‌های تأمین مالی (Cash Flow from Financing Activities)

تأمین مالی به طور کلی به همه فعالیت‌های شرکت که منجر به تامین سرمایه مورد نیاز جهت پیشبرد اهداف شرکت انجام می‌شود، گفته می شود، که موجب تغییر مبلغ و ترکیب حقوق مالکانه و استقراض‌های شرکت می‌شود و شامل دریافت و بازپرداخت منابع مالی برای تأمین مالی عملیات و پروژه‌های شرکت است. این فعالیت‌ها به تحلیلگران و سرمایه‌گذاران نشان می‌دهد که شرکت چگونه منابع مالی مورد نیاز خود را تأمین کرده و چگونه این منابع را مدیریت می‌کند. مثال‌هایی از جریان‌های نقدی ناشی از فعالیت‌های مالی بدین شرح خواهد بود:

الف - نمونه‌هایی از جریان وجوه نقد ورودی ناشی از فعالیت‌های تأمین مالی : فروش اوراق مشارکت، دریافت تسهیلات بانکی و وام‌ها و سایر تسهیلات کوتاه و بلندمدت ، افزایش سرمایه از محل آورد‌ه سهامداران دریافت‌های نقدی که از صادر شدن سهام حاصل شده است. دریافت‌های نقدی که صادر شدن اوراق مشارکت، حاصل می‌شوند.

ب - جریان‌های نقدی خروجی : بازپرداخت وام‌ها، اوراق مشارکت و سایر تسهیلات دریافتی ، پرداخت کردن حصه اصل اقساط اجاره به شرط مالکیت.

ساختار سرمایه واحد تجاری نباید بر ارائه خالص جریان نقدی که از فعالیت‌های عملیاتی ناشی می‌شود، تأثیرگذار باشد؛ بنابراین پرداخت‌های مرتبط با سود و کارمزد تأمین مالی می‌بایست به‌صورت جداگانه نمایش داده شود. همچنین نحوه ارائه صورت جریان وجوه نقد می‌بایست با سایر صورت‌های مالی اساسی هماهنگی داشته باشد. در این قسمت از صورت جریان‌های نقدی اقلام زیر را مشاهده خواهید کرد :

• سود سهام دریافتی = سود سهام دریافت شده در آغاز دوره + درآمد حاصله از سود سهام – سود سهام دریافتنی پایان دوره
• سود سهام پرداختی = سود سهام پرداختنی در آغاز دوره + سود مصوب شده سهام – سود سهام پرداختنی پایان دوره
• بهره دریافتی = بهره دریافتنی در آغاز دوره + درآمد حاصله از بهره – بهره دریافتنی پایان دوره
• بهره پرداختی = بهره پرداختنی ابتدای دوره + بهره تخصیص داده شده به دارایی +‌ هزینه بهره +‌ بهره پرداختنی در انتهای دوره
• سود سهام دریافتی = سود سهام دریافت شده در آغاز دوره + درآمد حاصله از سود سهام – سود سهام دریافتنی پایان دوره
• سود سهام پرداختی = سود سهام پرداختنی در آغاز دوره + سود مصوب شده سهام – سود سهام پرداختنی پایان دوره
• بهره دریافتی = بهره دریافتنی در آغاز دوره + درآمد حاصله از بهره – بهره دریافتنی پایان دوره
• بهره پرداختی = بهره پرداختنی ابتدای دوره + بهره نخصیص شده به دارایی +‌ هزینه بهره +‌ بهره پرداختنی در انتهای دوره
• تعدیلات سنواتی تأثیرگذار در سرفصل که یا دریافتنی یا پرداختنی است.

5- تسعیر ارز :

در انتهای صورت جریان وجوه نقد، تغییرات و تأثیرات ناشی از تغییر نرخ ارز نشان داده خواهد شد. در موارد زیر، تعدیل‌های انجام‌شده برای حساب کردن جریان‌ وجوه نقد در سرفصل‌های اصلی مرتبط، منظور خواهد شد.

• اگر بخشی از سود یا زیان از تسعیر معاملات عملیاتی تسویه شده یا مانده‌های عملیاتی تسویه نشده به وسیله استانداردهای حسابداری به سود و زیان عملیاتی دوره در نظر گرفته نشده باشد.
• اگر سود یا زیان ناشی از تسعیر معاملات غیرعملیاتی تسویه شده یا مانده‌های غیرعملیاتی تسویه نشده در حساب کردن سود عملیاتی دوره در نظر گرفته شده باشد.
• هر وقت سود یا زیان ناشی از تسعیر وجه نقد در حساب کردن سود یا زیان عملیاتی دوره در نظرگرفته شده باشد.

6- مبادلات غیر نقدی :

مبادلات غیر نقدی اشاره به مبادلات و رویدادهای سرمایه‌گذاری دارد که نیازی به مصرف وجه نقد ندارند. نمونه مبادلات غیر نقدی که می‌بایست در یادداشت‌ها فاش شوند شامل موارد زیر می‌شوند :

• به دست آوردن دارایی‌های ثابت مشهود در ازای تسهیلات مالی
• به دست آوردن دارایی‌های ثابت مشهود در ازای صدور سهام
• مبادله کردن موجودی مواد اولیه یا موجودی کالای تولیدشده با دارایی ثابت مشهود
• افزودن سرمایه از محل مطالبات حال شده بستانکاران
• جایگزین کردن وام‌های بلندمدت با دیگر وام‌های بلندمدت

انواع روش‌های تهیه صورت جریان وجوه نقد :

برای تهیه و تنظیم صورت جریان وجوه نقد در استانداردهای حسابداری و گزارشگری مالی کشورهای مختلف دو روش کلی مستقیم و غیرمستقیم استفاده می‌شود و طبق استانداردهای حسابداری ایران نیز می‌توانید یکی از دو روش مستقیم یا غیر مستقیم را به کار ببرید. روشی که انتخاب می‌کنید با اطلاعات مورد نیاز از صورت جریان نقد، ارتباط مستقیم دارد.

​​​​​​​​​​​​​​الف - روش تهیه صورت جریان های وجوه نقد به روش مستقیم :

در روش مستقیم صورت جریان وجوه نقد، ابتدا سابقه ورود و خروج وجه نقد بررسی می‌شود به عبارتی دیگر تمامی جریان‌های نقدی ورودی و خروجی به تفکیک اقلام مختلف نمایش داده می‌شوند، سپس در پایان هر ماه یا پایان دوره مالی، از داده‌های به دست آمده برای تهیه صورت استفاده می‌شود. این روش، به سرمایه‌گذاران و تحلیل‌گران امکان می‌دهد تا با دید دقیق‌تری بررسی کنند که چه مقدار نقدینگی از هر منبع خاص به شرکت وارد یا از آن خارج شده است و به دلیل شفافیت و قابلیت تحلیلی بالاتری که دارد، به خصوص در بین تحلیل‌گران مالی محبوبیت بیشتری دارد. این روش نیاز به نیروی کار و سازمانی بیشتر جهت کنترل و بررسی تراکنش نقدی را دارد و به همین دلیل تنها برای شرکت‌ها و سازمان‌های بزرگ با تراکنش‌های بالا پیشنهاد می شود.

مراحل تهیه صورت جریان وجوه نقد با استفاده از روش مستقیم در فعالیت‌های عملیاتی به شرح زیر است :

• نقدینگی دریافتی از فروش کالاها و خدمات : در این مرحله، کلیه وجوه نقد دریافتی از فروش محصولات و خدمات شرکت محاسبه و ثبت می‌شود.
• پرداخت به تأمین‌کنندگان و کارکنان : تمامی پرداخت‌های نقدی به تأمین‌کنندگان مواد اولیه و خدمات، و همچنین پرداخت‌های نقدی به کارکنان شرکت در این بخش ثبت می‌شود.
• نقدینگی دریافتی از سایر فعالیت‌های عملیاتی : سایر درآمدهای نقدی ناشی از فعالیت‌های عملیاتی مانند دریافت بهره، سود سهام، و سایر درآمدهای مرتبط با فعالیت اصلی شرکت در این بخش ثبت می‌شود.
• پرداخت‌های نقدی دیگر: در این بخش، کلیه پرداخت‌های نقدی دیگر مرتبط با فعالیت‌های عملیاتی مانند پرداخت بهره و مالیات ثبت می‌شود.

برای محاسبه این دو مورد ورودی از فرمول‌های زیر می‌توانید استفاده کنید :

• وجوه نقد حاصل از فروش = حساب‌های دریافتنی پایان دوره – حساب‌های دریافتنی در آغاز دوره + فروش
• وجوه نقد حاصل از ارائه خدمات = حساب‌های دریافتنی پایان دوره – حساب‌ها دریافتنی ابتدای دوره + درآمد خدمات
• جریان وجوه نقد خروجی نیز شامل هزینه مواد اولیه و حقوق و دستمزد می‌شود. در ادامه فرمول محاسبه این دو نوع جریان خروجی نقدی را می‌بینید:
• وجوه نقد پرداختی بابت مواد اولیه = موجودی پایان دوره – موجودی ابتدای دوره + هزینه مواد اولیه
• وجوه نقد پرداختی برای حقوق و دستمزد = حقوق پرداختنی پایان دوره – حقوق پرداختنی ابتدای دوره + هزینه حقوق

​​​​​​​ب- روش تهیه صورت جریان های وجوه نقد به روش مستقیم :

در روش غیر مستقیم صورت جریان وجوه نقد جدید، تنها به معاملاتی توجه می‌شود که در صورت حساب سود و زیان ثبت شده باشد. حتی برخی از معاملات هم برای مشاهده بهتر سرمایه در گردش شرکت از لیست پیگیری حذف می‌شود. معاملاتی که بار مالی ندارند، در تهیه صورت جریان وجوه نقد به روش غیر مستقیم حذف می‌شوند. به دلیل کمتر بودن تعداد تراکنش‌ها و معاملات نقد، تهیه صورت جریان وجوه نقد به روش غیر مستقیم کم هزینه‌تر و ساده‌تر است. برای شرکت‌ها کوچک و کسب و کارهای با درآمد کمتر، این روش مناسب‌تر است

در روش غیر مستقیم، تمرکز بر سود عملیاتی و تعدیلات مناسب برای دستیابی به خالص جریان وجوه نقد برای دستیابی به خالص جریان وجوه نقد حاصل از فعالیت‌های عملیاتی است . برای اینکه سود عملیاتی که از صورت سود و زیان حاصل می‌شود را به روش غیرمستقیم حساب کنید، باید سود یا زیان عملیاتی را با انجام تعدیلاتی به خالص جریان‌های نقدی تبدیل کنید. برای این کار باید 6 مرحله زیر را طی کنید:

اول: تعیین سود عملیاتی که شامل صورت سود و زیان می‌شود. در روش غیر مستقیم، مقدار سود یا زیان دوره تعدیل شده و در این بخش درج می‌شود. این تعدیل بر مبنای موارد زیر انجام می‌شود :

• تغییرات در موجودی‌ها، دریافتنی‌ها و پرداختنی‌های عملیاتی طی دوره
• اقلام غیرنقدی همچون استهلاک، ذخایر، مالیات‌های انتقالی، سودها و زیان‌های تحقق نیافته، تغییر در نرخ‌های ارز و سود توزیع نشده واحدهای تجاری وابسته

در این روش، جریان نقدی خالصی که از عملیات‌های مالی به دست می‌آید، از طریق تنظیم سود یا زیان دوره‌ای با توجه به عوامل زیر محاسبه می‌شود:

1. تغییرات در موجودی‌ها و بدهی‌های عملیاتی: هرگونه تغییرات در سطح موجودی کالاها و دریافتنی‌ها و پرداختنی‌های عملیاتی طی دوره حسابداری باید مد نظر قرار گیرد.
2. اقلام غیر نقدی: استهلاک، ذخایر، مالیات‌های معوق، سودها و زیان‌های تحقق نیافته ناشی از تغییر نرخ‌های ارز و سودهای تقسیم نشده شرکت‌های وابسته، همه به عنوان اقلام غیر نقدی محاسبه می‌شوند.
3. اقلام دیگر: هر مورد دیگری که آثار نقدی آن، به جریان‌های نقدی مرتبط با سرمایه‌گذاری یا تامین مالی مربوط می‌شود، باید در نظر گرفته شود.

دوم: تعدیل هزینه‌های غیر نقدی که شامل هزینه‌های استهلاک و هزینه‌های غیر نقدی که شامل مزایای پایان خدمت می‌شود. از طرف دیگر اقلامی مانند موجودی‌ها، حساب‌های پرداختنی، حساب‌های دریافتنی، پیش‌دریافت‌ها، پیش‌پرداخت‌ها، هزینه استهلاک و هزینه‌های غیرنقدی همواره به سود عملیات افزوده می‌شوند.

سوم: تعادل برای اقلام عملیاتی ترازنامه: الف) ‌ افزودن یا کاستن در دارایی‌های مربوط به عملیات ب) افزودن یا کاستن در بدهی‌های مربوط به عملیات.

چهارم: تعادل در باب درآمدها و هزینه‌های غیرعملیاتی.

پنجم: تعدیلات سنواتی تأثیرگذار بر اقلام جاری. بدهکار = خارج شدن پول نقد. بستانکار = وارد شدن پول نقد. الف) اگر به‌صورت نقد باشد، ورودی یا خروجی وجه نقد خواهد بود. ب) در غیر این صورت، تأثیر آن بدین‌ وسیله خنثی خواهد شد.

ششم : سایر تعدیلات این مورد در مواقعی اتفاق می‌افتد که حساب‌های عملیاتی با دیگر سرفصل‌ها درگیر شود.

سخن پایانی

برای ادامه‌دار بود‌ن و شناور نگه‌داشتن کسب و کار شرکت، نگهداری میزانی از نقدینگی که عملیات شرکت با مشکل نقدنیگی مواجه نشود، امری ضروری و الزامی است زیرا حیات هر کسب و کاری به گردش وجوه نقد در آن بستگی دارد. درک اینکه پول‌ها از کجا می‌آید و کجا مصرف می‌شوند می‌تواند مدیران شرکت را در انجام پرداخت دیون و مطالبات و تعهدات مالی ، و سهامداران را در درک عملیات شرکت یاری کند چون هرگونه اشتباه، باعث خدشه‌دار شدن اعتماد صاحبان سهام و ذی‌نفعان می‌شود.